by Adrianna Chocianowska



Podologia Fizjoterapia Podochirurgia


  • 16 marca 2018

    Stopy ultrasa


    Stopa ultrasa narażona jest na liczne przeciążenia i urazy dotyczące skóry i paznokci,  których leczeniem zajmuje się podolog w profesjonalnym gabinecie.  Dziesiątki kilometrów biegu po różnym, często kamienistym podłożu, podbiegi  i strome zbiegi doprowadzają do  problemów takich jak  krwiaki podpaznokciowe, pęcherze, modzele, nadmierne zrogowacenia naskórka, odciski, czy wrastające paznokcie.  Co robić  gdy, coś takiego przydarzy się podczas zawodów, a następnego dnia musicie biec dalej? Gdzie szukać pomocy po  powrocie do domu?   Dziś przybliżę Wam jak powinien wyglądać sposób leczenia w najczęstszych problemach ultra biegaczy.

     

    Krwiaki podpaznokciowe

    Jest to najczęstszy problem ultra biegaczy powstający szczególnie podczas zbiegów, gdy dochodzi do znacznego nacisku i uderzeń palców o but.  Konsekwencją tego jest  wylew krwi, który spowodowany jest uszkodzeniem drobnych naczyń krwionośnych znajdujących się pod płytką paznokcia. Wynaczynienia powodują zmianę zabarwienia płytki na czerwony, następnie sinoczarny kolor. Mogą powodować zmianę kształtu, pofałdowanie lub pojawienie się poziomych bruzd na płytce paznokciowej. Duże krwiaki podpaznokciowe często dają dolegliwości bólowe i są przyczyną onycholizy czyli oddzielenia się płytki od łożyska. Następstwem takiego stanu jest „zejście paznokcia”. W przypadku mniejszych krwiaków paznokieć uszkodzony przerasta zdrową płytką. Czas odrastania paznokcia waha się  od 12 do 18 miesięcy a jego miesięczny przyrost to 2-3mm.

     

    Zdj. 1. Krwiak podpaznokciowy

      

    Zdj. 2. Paznokieć palucha po usunięciu krwiaka

     

    Leczenie krwiaków podpaznokciowych zależy od ich wielkości i współistniejącego bólu. Małe krwiaki często wchłaniają się samoistnie, natomiast duże należy ewakuować spod płytki paznokciowej gdyż towarzyszy im rozpierający ból.

    W gabinecie podologicznym odbarczenie  polega na przewierceniu płytki paznokciowej frezem co powoduje wypłynięcie nadmiaru krwi i zmniejszenie ciśnienia  pod paznokciem. Następnie zakłada się specjalistyczny opatrunek, często z elementami odciążenia. Podczas zawodów, gdy nie można skorzystać z pomocy podologa, jedynym rozwiązaniem jest przebicie płytki sterylną igłą, a następnie zrobienie opatrunku. Niezwykle ważne jest aby zachować maksymalną sterylność aby nie dopuścić do zakażenia.

    Konsekwencją krwiaków podpaznokciowych jest onycholiza, czyli odklejenie płytki paznokciowej od łożyska prowadzące do jej odpadnięcia.  Jest to proces etapowy od uczucia „odchylania”, przez uczucie „luzu” aż do samoistnego odpadnięcia paznokcia. Tak długo jak paznokieć utrzymuje się na palcu stanowi on naturalne zabezpieczenie dla łożyska, dlatego nie należy go „zrywać chirurgicznie”. Prawidłowa pielęgnacja na tym etapie polega na skracaniu paznokcia. Jeżeli dojdzie do samoczynnego odpadnięcia uszkodzonego paznokcia należy zadbać o odsłonięte łożysko.  W tym celu wykonuje się rekonstrukcje płytki paznokciowej, stosuje ortezy z żelu polimerowego, specjalistyczne opatrunki hydrokoloidowe i preparaty regenerujące. Wszystkie wymienione metody zabezpieczają łożysko paznokcia przed nadmiernym uciskiem, wysuszeniem i cofnięciem.

     

    Pęcherze

    Pęcherze to bolesne, wypełnione płynem zmiany, które pojawiają się jako reakcja skóry na ucisk i tarcie. Sprzyjającymi warunkami do ich  powstania jest wzmożona potliwość stóp. Zazwyczaj problem zaczyna się od niewielkiego otarcia prowadząc do rozwarstwienia poszczególnych warstw naskórka i napłynięcia płynu surowiczego.

    Jak sobie radzić z takim problemem?

    Gdy już powstaną  najlepiej przebić pęcherz w jałowych warunkach (podczas zawodów warto zadbać o preparaty takie jak Skinsept do odkażenia skóry, Octenisept/Granudacyn do odkażenia rany i sterylne, jednorazowe produkty – igły, gazy). Po osuszeniu pęcherza miejsce przebicia należy zabezpieczyć opatrunkiem  hydrokoloidowy.  Jego zadaniem jest szczelna izolacja rany i utrzymanie wilgotności. Po wchłonięciu wysięku hydrokoloidy zawarte w opatrunku tworzą miękki żel, który chroni ranę przed uciskiem i urazami mechanicznymi.

    Jednakże każdy, komu choć  raz, pęcherze odebrały przyjemność z biegu, zrobi wszystko aby nie nabawić się tego problemu ponownie, dlatego:

    • Przed założeniem skarpet zastosujcie specjalny sztyft przeciw otarciom (osobiście stosuję sztyft firmy RUCK).
    • Skarpetki powinny być oddychające, miękkie i maksymalnie delikatne, bezszwowe. – Warto przetestowanie kilku par zanim wybierze się te do biegania w zawodach. W gabinecie spotkałam się z biegaczami, którzy stosują dwie pary skarpet aby zmniejszyć tarcie – jest to rozwiązanie dla nielicznych bo znacząco zwiększa się ciepłotę i potliwość stopy, ale może komuś takie rozwiązanie pomoże.
    • Nigdy nie biegajcie w nowym obuwiu. Wydaje się oczywiste, ale pokusa bywa większa od rozsądku. Buty powinny być wygodne, przetestowane i dobrze rozbiegane.
    • Przy nadmiernej potliwości stóp można stosować pudry lub rozważyć użycie preparatów z solami glinu (czyli aluminium zawarte w antyperspirantach).

    Zdj. 3. Pęcherz na grzbietowej stronie palca

     

    Modzele/Nadmierne rogowacenie naskórka

    Modzel to zmiana skórna powstająca w wyniku przewlekłego ucisku i tarcia skóry pokrywającej nadmiernie uwypuklone wyniosłości kostne. Typowymi miejscami formowania modzeli i hiperkeratoz są :

    • zewnętrzna powierzchnia palucha,
    • pięta
    • centralna cześć kłębu stopy pod kośćmi śródstopia,
    • boczna krawędź stopy.

    Modzel jest zmianą słabo odgraniczoną od zdrowej otaczającej skóry. Zmiana zazwyczaj jest okrągła lub owalna o lekko żółtej barwie. Warstwa rogowa nie jest unerwiona,  ale modzelom towarzyszy ból występujący w  wyniku  ucisku  warstw niżej położonych.  Czynnikami predysponującymi do powstania są:

    • noszenie niewłaściwego obuwia – zbyt ciasne lub niewygodnie,
    • płaskostopie,
    • zaburzenie statyki ciała,
    • nadmierne usuwanie zrogowaciałego naskórka.

    Co robić? W przypadku modzeli nie ma „szybkiego rozwiązania”,  jedyną właściwą drogą powstępowania jest skrupulatna i systematyczna pielęgnacyja oraz odciążenie miejsca ucisku. Najlepszy efekt osiągniecie  jeśli po zabiegu złuszczenia wartstw rogowych w gabinecie podologicznym, już  w warunkach domowych będziecie stosować codziennie preparaty nawilżające i zmiękczające. Działanie pielęgnacyjne  należy wesprzeć  poprzez odciążenie miejsc narażonych na pojawienie się zmian, poprawę postawy ciała oraz odtworzenie sklepienia podłużnego i poprzecznego stopy poprzez zastosowanie wkładek ortopedycznych.

    Czego kategorycznie nie wolno robić to ścinać samodzielnie powierzchownych warstw modzeli. Grozi to zranieniem. Zabieg ten wykonany nieudolnie, w nierówny sposób zmniejsza ich grubość, doprowadzając do ryzyka głębokich pęknięć. Szczeliny w obrębie skóry predysponują do zakażeń bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych.

    Zdj. 4. Modzel

     

    Odciski

    Odcisk to najczęściej okrągła, bladożółta, dobrze odgraniczona od otoczenia, zrogowaciała zmiana wystająca ponad powierzchnię skóry. Najbardziej charakterystycznym elementem odcisku jest centralnie położony, twardy rogowy trzpień, który pod wpływem ucisku drąży w głąb skóry i powoduje dolegliwości bólowe.

    Odciski powstają na skutek ucisku z dwóch stron: „kość – powierzchnia buta”, bądź „kość – kość”. Skóra w miejscu poddawanym zbyt intensywnym naciskom ulega zrogowaceniu.  Miejscami predysponującymi do wystąpienia odcisku są te części stóp, które wywierają największy nacisk na podłoże i są małymi podskórnymi wyniosłościami kostnymi np. grzbietowe powierzchnie palców III, IV, V , przylegające do siebie powierzchnie palców lub śródstopie.

    Co robić?  Odciski najbezpieczniej i najskuteczniej  usunąć w gabinecie podologicznym. Zabieg polega na zeszlifowaniu twardej rogowej warstwy naskórka, a następnie usunięcia rogowego trzpienia za pomocą dłuta. Miejsce usunięcia należy zabezpieczyć opatrunkiem. W domu należy stosować nawilżające i natłuszczające maści, oraz zabezpieczyć  miejsce narażone na ucisk odciążeniem lub ortezą.

    Odradzam usuwania odcisków na własną rękę stosując preparaty dostępne na rynku. Dlaczego? Ponieważ większość plastrów i płynów na odciski jest na bazie środka złuszczającego (głównie kwas salicylowy), którego nieumiejętne stosowanie może doprowadzić do poparzenia chemicznego (skóra w miejscu zastosowania preparatów staje się zbielona, zmacerowana, a naskórek wokół zmiany jest zaczerwieniony i łuszczy się). Zarówno preparaty na odciski  i ich samodzielne wycinanie i nie dają pożądanego efektu bo nie są wstanie usunąć głównej przyczyny bólu, którą jest trzpien. Tylko podolog może usunąć prawidłowo cały odcisk.

    Zdj. 5. Odcisk na grzbietowej stronie palca

    Zdj. 6. Miejsce po usunięciu odcisku

     

    Wrastające paznokcie

    Wrastający paznokieć to bolesna dolegliwość, która dotyczy najczęściej dużego palucha u stóp. Krawędź płytki paznokciowej wbija się w otaczający ją wał okołopaznokciowy. Powoduje to przerwanie ciągłości naskórka, a co za tym idzie ból, obrzęk, rumień i powstanie stanu zapalnego bocznej części wału okołopaznokciowego, który utrudnia normalne funkcjonowanie.

    Zdj. 7. Wrastający paznokieć

    Główną przyczyną wrastających paznokci jest nieprawidłowe skracanie płytki paznokciowej. Wycinanie kątów paznokcia, pozostawianie ostrych, niedociętych krawędzi w konsekwencji prowadzi do zmiany toru wzrostu płytki i wrastania. Obok niewłaściwej pielęgnacji częstymi przyczynami sprzyjającymi wrastaniu są:

    • ucisk spowodowany źle dobranym obuwiem,
    • uraz mechaniczny paznokcia powstały np. podczas biegów,
    • wzrost wagi ciała,
    • zmiany ortopedyczne stóp,
    • nadmierne pocenie, a w następstwie maceracja skóry.

    Leczenie wrastającego paznokcia

    Metody podologiczne wykorzystywane w korekcji paznokcia wrastającego są mało inwazyjne i bardz0 skuteczne. Metodę korekcji dobiera się indywidualnie dopasowując do etapu leczenia. Może to być klamra, rurki protekcyjne bądź tamponada.

    Tamponada jest najprostszą, najtańszą i bardzo skuteczna metodą. Ma ona na celu odseparowanie wrastającego paznokcie od wału około paznokciowego i zniwelowanie bólu . Materiał opatrunkowy wymienia się  systematycznie. Pochłania on krew i przyspieszając gojenie. Jest to także „pierwsza pomoc” w  sytuacji kiedy pacjent odczuwa dyskomfort spowodowany płytką paznokciową, a z różnych względów nie może zgłosić się do podologa.

    Rurki protekcyjne  zbudowana są z  tworzywa przeciętego z jednej strony na całej długości. Rurkę nasuwa się na brzeg płytki. Pozwala to  kontrolować tor wzrostu  i oddzielić wał około paznokciowy od paznokcia. Odpowiedni rozmiar dobiera się w zależności od grubości płytki paznokciowej i zabezpiecza nagelmassą.

    Ortonyksja czyli korekcja paznokcia przy pomocy klamer daje nam całą gamę  możliwości.  Znane są między innymi klamra Frasera, VHO, 3-TO, klamra BS czy Podostrip. Każdą dobiera się indywidualnie dopasowując materiał  do przypadku i etapu wrastania. Celem klamry jest uniesienie brzegów płytki , co odciąża wał około paznokciowy i usuwa przyczynę bólu. Dobrze założona klamra, prawidłowy proces leczenia  prowadzony przez doświadczonego specjalistę i współpraca ze strony pacjenta gwarantują sukces.

    Pamiętajcie, że w dużej mierze sami możecie zapobiegać wrastaniu paznokcia prawidłowo skracając płytkę paznokciową. Docinając kąty paznokcia, używając  do tego  odpowiedniego sprzętu. Noście wygodne,  dobrze dopasowane, przewiewne obuwie. Zmniejszy to ryzyko urazu palucha i maceracji skóry, która sprzyja wrastaniu i rozwojowi zakażenia. W razie problemu nie zwlekacie z wizytą u podologa.  Dzięki właściwym, podjętym we wczesnym etapie działaniom jesteście w stanie wrócić do treningu bez żadnych strat kondycyjnych.

    Adrianna Chocianowska

    Podolog/Fizjoterapeuta